Κύστεις Ωοθηκών

Η αντιμετώπιση εξαρτάται κυρίως από:

• την ηλικία της γυναίκας
• το αν βρίσκεται πριν ή μετά την εμμηνόπαυση
• το μέγεθος της κύστης
• την υπερηχογραφική της εικόνα
• την παρουσία συμπτωμάτων
• το αν η κύστη παραμένει ή αυξάνεται σε μέγεθος
• την πιθανότητα κακοήθειας

Η ύπαρξη μιας κύστης δεν σημαίνει αυτομάτως ότι χρειάζεται χειρουργείο.

Τι είναι η Κύστη Ωοθήκης;

Κύστη ωοθήκης είναι ένας σχηματισμός που αναπτύσσεται μέσα ή πάνω στην ωοθήκη και μπορεί να περιέχει:

• καθαρό υγρό
• αίμα
• παχύρρευστο περιεχόμενο
• ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, και συμπαγή στοιχεία

Στις γυναίκες πριν από την εμμηνόπαυση, η μεγάλη πλειονότητα των κύστεων και μορφωμάτων των ωοθηκών είναι καλοήθη.

Ποιοι είναι οι Συχνότεροι Τύποι Κύστεων Ωοθηκών;

Λειτουργικές Κύστεις

Οι λειτουργικές κύστεις σχετίζονται με τη φυσιολογική λειτουργία της ωοθήκης και τον εμμηνορρυσιακό κύκλο.

Περιλαμβάνουν κυρίως:

• ωοθυλακικές κύστεις
• κύστεις ωχρού σωματίου

Είναι ιδιαίτερα συχνές και συνήθως υποχωρούν αυτόματα μέσα σε λίγους εμμηνορρυσιακούς κύκλους.

Αιμορραγική Κύστη

Μπορεί να δημιουργηθεί όταν υπάρξει αιμορραγία μέσα σε μία λειτουργική κύστη.

Συχνά υποχωρεί αυτόματα, αλλά μπορεί να προκαλέσει:

• πυελικό πόνο
• αιφνίδιο πόνο
• ενόχληση κατά την άσκηση ή τη σεξουαλική επαφή

Η υπερηχογραφική εικόνα και η πορεία της κύστης καθορίζουν εάν χρειάζεται επανέλεγχος.

Ενδομητρίωμα

Το ενδομητρίωμα είναι κύστη της ωοθήκης που σχετίζεται με την ενδομητρίωση.

Μπορεί να συνυπάρχει με:

• έντονο πόνο περιόδου
• χρόνιο πυελικό πόνο
• πόνο κατά τη σεξουαλική επαφή
• προβλήματα γονιμότητας

Η απόφαση για παρακολούθηση ή χειρουργική αντιμετώπιση εξατομικεύεται ιδιαίτερα σε γυναίκες που επιθυμούν μελλοντική εγκυμοσύνη.

Δερμοειδής Κύστη

Η δερμοειδής κύστη – ώριμο κυστικό τεράτωμα είναι συνήθως καλοήθης όγκος της ωοθήκης.

Μπορεί να περιέχει διαφορετικούς τύπους ιστών, όπως λίπος ή τρίχες, και έχει χαρακτηριστική υπερηχογραφική εικόνα.

Δεν υποχωρεί συνήθως όπως μία λειτουργική κύστη.

Ανάλογα με:

• το μέγεθος
• τα συμπτώματα
• την ηλικία
• τον κίνδυνο συστροφής

μπορεί να προταθεί παρακολούθηση ή χειρουργική αφαίρεση.

Κυσταδένωμα

Τα κυσταδενώματα είναι συνήθως καλοήθη επιθηλιακά μορφώματα της ωοθήκης και μπορεί να γίνουν αρκετά μεγάλα.

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από το μέγεθος, την υπερηχογραφική μορφολογία, τα συμπτώματα και την ηλικία της γυναίκας.

Ποια Συμπτώματα μπορεί να προκαλέσει μία Κύστη Ωοθήκης;

Πολλές κύστεις δεν προκαλούν κανένα σύμπτωμα και ανακαλύπτονται τυχαία κατά το υπερηχογράφημα.

Όταν υπάρχουν συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν:

• πόνο χαμηλά στην κοιλιά ή στην πύελο
• αίσθημα βάρους ή πίεσης
• πόνο κατά τη σεξουαλική επαφή
• κοιλιακή διάταση ή φούσκωμα
• συχνοουρία ή πίεση στην ουροδόχο κύστη όταν η κύστη είναι μεγάλη
• διαταραχές περιόδου σε ορισμένες περιπτώσεις

Μεγάλες κύστεις, ρήξη κύστης ή συστροφή της ωοθήκης μπορεί να προκαλέσουν έντονο οξύ πόνο.

Πώς γίνεται η Διάγνωση;

Η βασική εξέταση είναι το γυναικολογικό υπερηχογράφημα, συνήθως διακολπικό στις γυναίκες στις οποίες μπορεί να πραγματοποιηθεί.

Με το υπερηχογράφημα αξιολογούνται:

• το μέγεθος της κύστης
• αν είναι μονόχωρη ή πολύχωρη
• το περιεχόμενό της
• το πάχος του τοιχώματος
• η παρουσία διαφραγμάτων
• η παρουσία συμπαγών στοιχείων
• τυχόν θηλώδεις προσεκβολές
• η αιμάτωση με Doppler όπου χρειάζεται
• η άλλη ωοθήκη
• η παρουσία ελεύθερου υγρού στην πύελο

Στο GynSpot η αξιολόγηση των ωοθηκών πραγματοποιείται με σύγχρονο υπερηχογραφικό σύστημα με δυνατότητα 3D/4D απεικόνισης, όπου η πρόσθετη απεικόνιση μπορεί να είναι χρήσιμη ανάλογα με το εύρημα.

Απλή και Σύνθετη Κύστη – Ποια είναι η Διαφορά;

Μία απλή κύστη έχει συνήθως λεπτό τοίχωμα και περιέχει καθαρό υγρό χωρίς συμπαγή στοιχεία.

Αντίθετα, μία πιο σύνθετη εικόνα μπορεί να περιλαμβάνει:

• διαφράγματα
• συμπαγή στοιχεία
• θηλώδεις προσεκβολές
• ακανόνιστο τοίχωμα
• διαφορετικά είδη περιεχομένου

Η λέξη «σύνθετη» δεν σημαίνει αυτόματα καρκίνο, αλλά συνήθως απαιτεί πιο προσεκτική αξιολόγηση.

Πότε μία Κύστη χρειάζεται μόνο Παρακολούθηση;

Σε πολλές γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας μία μικρή, απλή και ασυμπτωματική κύστη μπορεί να αντιμετωπιστεί συντηρητικά.

Οι απλές λειτουργικές κύστεις συχνά υποχωρούν αυτόματα μέσα σε μερικούς μήνες.

Ανάλογα με το μέγεθος και την εικόνα μπορεί:

• να μη χρειάζεται κανένας επιπλέον έλεγχος
• ή να συστηθεί επαναληπτικό υπερηχογράφημα μετά από συγκεκριμένο χρονικό διάστημα

Στόχος είναι να αποφεύγονται περιττές επεμβάσεις για καλοήθεις κύστεις που μπορούν να υποχωρήσουν μόνες τους.

Πότε χρειάζεται Χειρουργείο;

Χειρουργική αντιμετώπιση μπορεί να συζητηθεί όταν η κύστη:

• είναι μεγάλη
• παραμένει σε διαδοχικούς υπερηχογραφικούς ελέγχους
• αυξάνεται σε μέγεθος
• προκαλεί σημαντικά συμπτώματα
• έχει σύνθετα ή ύποπτα υπερηχογραφικά χαρακτηριστικά
• προκαλεί επιπλοκές
• δεν μπορεί να χαρακτηριστεί με ασφάλεια ως καλοήθης

Η απόφαση δεν βασίζεται μόνο στο μέγεθος.

Αξιολογούνται ταυτόχρονα η μορφολογία, η ηλικία, τα συμπτώματα και το συνολικό κλινικό ιστορικό.

Λαπαροσκοπική ή Ρομποτική Αφαίρεση Κύστης Ωοθήκης

Όταν μία κύστη φαίνεται καλοήθης και υπάρχει ένδειξη χειρουργικής αντιμετώπισης, μπορεί να επιλεγεί λαπαροσκοπική ή ρομποτική κυστεκτομή, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά της κύστης, την ανατομία, το ιστορικό της γυναίκας και την πολυπλοκότητα της επέμβασης.

Στόχος, ιδιαίτερα στις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας, είναι όπου είναι εφικτό η αφαίρεση της κύστης με διατήρηση της ωοθήκης και όσο το δυνατόν περισσότερου φυσιολογικού ωοθηκικού ιστού.

Αφαιρείται η Κύστη ή ολόκληρη η Ωοθήκη;

Σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας και όταν το εύρημα θεωρείται καλοήθες, στόχος είναι κατά κανόνα η διατήρηση όσο το δυνατόν περισσότερου φυσιολογικού ωοθηκικού ιστού.

Συχνά πραγματοποιείται:

Κυστεκτομή

Αφαιρείται η κύστη και διατηρείται η ωοθήκη.

Σε ορισμένες περιπτώσεις όμως μπορεί να χρειαστεί αφαίρεση της ωοθήκης, για παράδειγμα όταν:

• η κύστη έχει αντικαταστήσει σχεδόν όλη την ωοθήκη
• υπάρχει σοβαρή συστροφή και μη βιώσιμος ωοθηκικός ιστός
• υπάρχει σημαντική υποψία κακοήθειας
• η ασφαλής διατήρηση της ωοθήκης δεν είναι τεχνικά δυνατή

Η RCOG αναφέρει ότι στις περισσότερες προεμμηνοπαυσιακές γυναίκες που χειρουργούνται για καλοήθη κύστη επιδιώκεται η αφαίρεση της κύστης με διατήρηση της ωοθήκης.

Κύστεις Ωοθηκών και Γονιμότητα

Οι περισσότερες κύστεις δεν προκαλούν υπογονιμότητα.

Μεγαλύτερη σημασία για τη γονιμότητα μπορεί να έχουν συγκεκριμένες καταστάσεις, όπως:

• ενδομητρίωση και ενδομητριώματα
• χειρουργικές επεμβάσεις στις ωοθήκες
• επανειλημμένες κυστεκτομές
• άλλες παθήσεις που επηρεάζουν την ωοθηκική εφεδρεία

Για αυτό, σε γυναίκες που επιθυμούν μελλοντική εγκυμοσύνη, η απόφαση για χειρουργείο πρέπει να λαμβάνει υπόψη και την προστασία της ωοθηκικής εφεδρείας.

Κύστη Ωοθήκης και Συστροφή

Η συστροφή ωοθήκης συμβαίνει όταν η ωοθήκη περιστραφεί γύρω από τον αγγειακό της μίσχο, με αποτέλεσμα να επηρεάζεται η αιμάτωσή της.

Η παρουσία κύστης ή ωοθηκικού μορφώματος μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο.

Τυπικά μπορεί να εμφανιστεί:

• ξαφνικός έντονος μονόπλευρος πόνος
• ναυτία
• έμετος

Η συστροφή αποτελεί επείγουσα γυναικολογική κατάσταση και απαιτεί άμεση αξιολόγηση.

Ρήξη Κύστης Ωοθήκης

Μία κύστη μπορεί να υποστεί ρήξη.

Σε ορισμένες περιπτώσεις προκαλεί μόνο παροδικό πόνο, ενώ σε άλλες μπορεί να υπάρξει σημαντικότερη ενδοκοιλιακή αιμορραγία.

Έντονος ξαφνικός πόνος, ζάλη, αδυναμία ή λιποθυμική τάση απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Χρειάζονται Καρκινικοί Δείκτες;

Όχι σε κάθε γυναίκα με κύστη ωοθήκης.

Σε μία τυπική απλή κύστη πριν από την εμμηνόπαυση συνήθως δεν απαιτούνται καρκινικοί δείκτες μόνο και μόνο επειδή υπάρχει κύστη.

Εργαστηριακός έλεγχος μπορεί να χρειάζεται όταν:

• η μορφολογία είναι σύνθετη
• υπάρχουν ύποπτα χαρακτηριστικά
• η γυναίκα βρίσκεται μετά την εμμηνόπαυση
• υπάρχει συγκεκριμένο κλινικό ιστορικό

Ο δείκτης CA-125 δεν αποτελεί από μόνος του εξέταση που διαγιγνώσκει ή αποκλείει τον καρκίνο των ωοθηκών, καθώς μπορεί να αυξηθεί και σε πολλές καλοήθεις καταστάσεις.

Πότε πρέπει να απευθυνθείτε Άμεσα σε Ιατρό;

Άμεση αξιολόγηση χρειάζεται όταν εμφανιστεί:

• αιφνίδιος πολύ έντονος πυελικός πόνος
• πόνος με ναυτία ή έμετο
• λιποθυμική τάση
• ζάλη ή έντονη αδυναμία
• έντονος πόνος μαζί με πιθανότητα εγκυμοσύνης

Στις περιπτώσεις αυτές πρέπει να αποκλειστούν μεταξύ άλλων συστροφή ωοθήκης, ρήξη κύστης με αιμορραγία και έκτοπη κύηση.

Κύστεις Ωοθηκών στο GynSpot

Στο GynSpot η αξιολόγηση μιας κύστης ωοθήκης βασίζεται κυρίως στα υπερηχογραφικά χαρακτηριστικά, την ηλικία, τα συμπτώματα και το ιστορικό της γυναίκας.

Το ιατρείο διαθέτει σύγχρονο υπερηχογραφικό σύστημα με δυνατότητα 3D/4D απεικόνισης, επιτρέποντας λεπτομερή απεικόνιση των ωοθηκών και των εξαρτημάτων.

Στόχος είναι να διαχωρίζονται:

• οι λειτουργικές κύστεις που μπορούν απλώς να παρακολουθηθούν
• τα καλοήθη μορφώματα που χρειάζονται εξατομικευμένη αντιμετώπιση
• τα ευρήματα που απαιτούν περαιτέρω διερεύνηση ή χειρουργική αντιμετώπιση

Όταν υπάρχει ένδειξη χειρουργείου και το εύρημα θεωρείται καλοήθες, εξετάζεται κατά περίπτωση η δυνατότητα λαπαροσκοπικής κυστεκτομής με διατήρηση της ωοθήκης και του φυσιολογικού ωοθηκικού ιστού.

Συχνές Ερωτήσεις

Πρέπει κάθε κύστη ωοθήκης να αφαιρείται;

Όχι. Πολλές κύστεις, ιδιαίτερα οι λειτουργικές κύστεις σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας, εξαφανίζονται αυτόματα.

Πόσο μεγάλη πρέπει να είναι μία κύστη για να χειρουργηθεί;

Δεν υπάρχει ένα μοναδικό όριο που να ισχύει για όλες τις γυναίκες. Το μέγεθος αξιολογείται μαζί με την υπερηχογραφική εικόνα, τα συμπτώματα, την ηλικία και την εξέλιξη της κύστης.

Μπορεί μία κύστη να φύγει μόνη της;

Ναι. Οι λειτουργικές και πολλές απλές κύστεις συχνά υποχωρούν μέσα σε μερικούς εμμηνορρυσιακούς κύκλους.

Το αντισυλληπτικό χάπι εξαφανίζει μία υπάρχουσα κύστη;

Όχι. Τα συνδυασμένα αντισυλληπτικά δεν επιταχύνουν την υποχώρηση μιας ήδη υπάρχουσας απλής λειτουργικής κύστης.

Η κύστη ωοθήκης μπορεί να είναι καρκίνος;

Οι περισσότερες κύστεις, ιδιαίτερα πριν από την εμμηνόπαυση, είναι καλοήθεις. Ο κίνδυνος αξιολογείται από την ηλικία, την υπερηχογραφική εικόνα και άλλα κλινικά στοιχεία.

Αν χειρουργηθώ θα αφαιρεθεί και η ωοθήκη;

Όχι απαραίτητα. Σε πολλές καλοήθεις κύστεις μπορεί να αφαιρεθεί μόνο η κύστη και να διατηρηθεί η ωοθήκη.

Η κύστη μπορεί να επηρεάσει τη γονιμότητα;

Οι περισσότερες όχι. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε ενδομητριώματα και όταν εξετάζεται χειρουργική επέμβαση στην ωοθήκη.

Μία κύστη μετά την εμμηνόπαυση σημαίνει καρκίνο;

Όχι. Ακόμη και μετά την εμμηνόπαυση υπάρχουν πολλές καλοήθεις κύστεις. Χρειάζεται όμως αξιολόγηση με κριτήρια κατάλληλα για τη συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα.

Ενδεικτικές Επιστημονικές Πηγές

• Royal College of Obstetricians and Gynaecologists (RCOG) — *Management of Suspected Ovarian Masses in Premenopausal Women*
• RCOG — *Ovarian Cysts Before the Menopause*
• RCOG — *Ovarian Cysts in Postmenopausal Women*, updated December 2025
• NHS — *Ovarian Cyst: Diagnosis and Treatment*